Wiadomości
Parafia św. Macieja - Bielany

Palma wielkanocna


Tradycyjne palmy wielkanocne przygotowuje się z gałązek wierzby, która W symbolice Kościoła jest znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy. Obok wierzby używano również gałązek malin i porzeczek. Ścinano je w Środę Popielcową i przechowywano w naczyniu z wodą, aby puściły pąki. W trzpień palmy wplatano również bukszpan, barwinek, borówkę, cis, widłak. Tradycja wykonywania palm szczególnie zachowała się na Kurpiach w miejscowości Łyse, w parafiach Gminy Zbójna i w wielu gminach sąsiednich oraz na terenie Małopolski w Lipnicy Murowanej i w Rabce. W zależności od regionu, palmy różnią się wyglądem i techniką wykonania. Palma kurpiowska powstaje z pnia ściętego drzewka (jodły lub świerka), oplecionego na całej długości widłakiem, wrzosem, borówką, zdobionego kwiatami z bibuły i wstążkami. Czub drzewka pozostawia się zielony. Palma góralska Wykonana jest z pęku witek wierzbowych, wiklinowych lub leszczynowych. Zwieńczona jest czubem z bazi, jedliny, bibułkowych barwnych kwiatów i wstążek. Palmy te spotyka się podczas procesji w Lipnicy Murowanej, Tokarni i Rabce. Palemka Wileńska jest obecnie najczęściej święconą palmą Wielkanocną. Niewielkich rozmiarów, misternie upleciona z suszonych kwiatów, mchów i traw jest charakterystyczna dla okolic Wilna, skąd przywędrowała do Polski kilka lat temu.
Palmy przynoszone przez naszych dziadków do Bielańskiego kościoła musiały zawierać właściwy skład i mieć prawidłową budowę, aby mogły wziąć udział w konkursie . Były sprawdzane komisyjnie. Wszystkie materiały potrzebne do zrobienia palmy rosły w ogrodach i nad brzegiem Soły. Trzonek palmy zrobiony był z pręci różnego rodzaju. W skład wchodziła kocyna, kruchyń, siba, baranie jajo, trzcina, kalina, złota wierzba, liska, wiklina i wierzba. Pręci trzeba było odpowiednio przyciąć a następnie ułożyć. Tak uformowane pręci mocno ściskano, owijano owijanką z wikliny lub wierzby. Grubszy koniec owijanki wsadzano między pręcie a następnie oplatano wkoło i mocno zaciągano. Owijanka aby była elastyczna i nie pękała musiała być przecięta na pół wzdłuż swojej długości . Owijanki kształtowały palmę i dawały jej sztywność. Czym mniejsze odległości między nimi tym wyższą można zrobić palmę i postawić ją w pionie. Czub palmy czyli miotła, musiała być uformowana z gałązek jałowca, kocianek, jemioły a także znajdowała się w niej palka trzciny. Czym wyższa palma, czub musiał być skromniejszy czyli lżejszy, to zapobiegało wyginaniu się jej. Palma nie mogła posiadać żadnych elementów metalowych takich jak druty, gwoździe itp.

Z palmami Wielkanocnymi wiąże się wiele ludowych zwyczajów i wierzeń. Poświęcona palma chroni ludzi, zwierzęta, domy, pola przed czarami, .ogniem i wszelkim złem. Połykanie bazi zapobiega bólom gardła i głowy, a sproszkowane „kotki” dodawane do naparów z ziół mają moc uzdrawiającą. Bazie z poświęconej palmy zmieszane z ziarnem siewnym podłożone pod pierwszą zaoraną skibę zapewnią urodzaj. Krzyżyki z palmowych gałązek zatknięte w ziemię bronią pola przed gradobiciem i burzami. Poświęcone palmy wystawiane podczas burzy W oknie chronią dom przed piorunem. Również poświęconą palmą należy pokropić, rodzinę, co zabezpieczy ją przed chorobami i głodem, a uderzenie dzieci witką z palmy zapewnia im zdrowie. Wysoka palma przyniesie jej twórcy długie i szczęśliwe życie, a piękna sprawi, że dzieci będą dorodne. W Wielką Sobotę palmy są palone, a popiół z nich jest używany w następnym roku, kiedy w środę popielcową ksiądz znaczy wiernym głowy popiołem.