Wiadomości
bielany.katolik.bielsko.pl

Marcin Dziubek w pracy Partimonium Bielany opracował historię instrumentu na podstawie dostępnego inwentarza parafialnego. Należy przypuszczać, że niniejsze organy zostały zbudowane po 1752 a przed 1760 rokiem. Odnotowano, że fundatorkami były: Kasztelanowa Bracławska – Waleria Melania z Szembeków Branicka, która przeznaczyła na ten cel 100 złotych polskich, Pani Zofia z Małachowskich – Starościna Zatorska wspierając 200 złotymi polskimi, a szlachcianka z Czeladzi ofiarowała 5 czerwonych złotych. W księgach odnotowano, że Wojciech Herbutowski z Kęt zbudował wówczas 9-głosowe organy za kwotę 450 złotych górskich. Dodatkowo otrzymał też jedenaście korcy żyta, pięć korcy jęczmienia, tarcice jodłowe i sosnowe. W rozliczeniu organmistrz otrzymał też stary 7-głosowy pozytyw. Uwzględniając dokumentację źródłową należy przypuszczać, że szafa organowa i sam instrument mogły być zbudowane przed 1748 r., a kolejne elementy dekoracji szafy dobudowano już w XIX wieku . W założeniach brzmieniowych 9-głosowych organów nie uwzględniono solidnej podstawy, więc proboszcz Nowakiewicz zlecił dobudowanie głosów Subbas i Spillflet. Organy te znajdowały się w drewnianym kościele do czasu wybudowania obecnej, murowanej świątyni, gdzie zostały przeniesione. W XIX wieku podjęto decyzję o poszerzeniu dyspozycji i dobudowaniu dodatkowego manuału.

Z 1853 r. pochodzi wiadomość o planowanym remoncie ołtarzy i organów. W 1928 r. odnotowano w księgach parafialnych, że miech organowy był dziurawy i należało go uszczelnić. Koszt wyniósł 1000 ówczesnych złotych. W 1937 r. spośród trzech firm ubiegających się o remont instrumentu (z Kalwarii, Katowic i z Zawiercia) wybrano firmę Rudolfa Zenkera z Katowic. Prace obejmowały następujące elementy: czyszczenie instrumentu, uzupełnienie brakujących piszczałek, naprawę traktury manuału i pedału oraz korektę stroju. Koszt prac wyniósł 1150 zł. Organmistrz Andrzej Guziak w 1989 roku przeprowadził czyszczenie instrumentu, wymienił miech na mniejszy oraz uzupełnił brakujące piszczałki w głosach: Flet 8’ w I manuale (cały głos), Oktawa 4’ w I manuale (10 piszczałek), Gemshorn 8’ (3 piszczałki), Kwintadena 8’ (9 piszczałek), Gamba 8’ (3 piszczałki), Siflet 1’ (cały głos).

Staraniem księdza Proboszcza Andrzeja Zająca podjęto kroki, mające na celu odrestaurowanie bielańskich organów. W dniu 6 kwietnia 2019 roku przedstawiciele Diecezjalnej Komisji Muzyki Sakralnej Diecezji Bielsko-Żywieckiej w składzie: Michał Duźniak, Tomasz Gronkowski, Łukasz Kurpas oraz ks. Krzysztof Kurnik (przewodniczący) dokonali oględzin instrumentu i podczas późniejszych konsultacji określili zakres koniecznych prac remontowych . Należało do nich m.in. czyszczenie instrumentu, zabezpieczenie przed działalnością owadów, wymiana zużytych podzespołów, demontaż niestylowej żaluzji klawiaturowej czy intonacja i strojenie. Planowane prace należało jednak odłożyć na skutek sytuacji pandemicznej w latach 2020–21.

Remont 2022
Prace przy instrumencie w miesiącach styczeń–kwiecień 2022 przeprowadził organmistrz Andrzej Guziak Były one prowadzone pod nadzorem Diecezjalnej Komisji Muzyki Kościelnej w Bielsku-Białej. Podjęto decyzję o remoncie w tzw. koncepcji zachowawczej. W tego typu remoncie unika się znacznych ingerencji. Zostały zrealizowane następujące prace: wymiana miecha na większy, montaż miecha amortyzującego wewnątrz instrumentu z wymianą poszycia, wymiana kanału łączącego za miechem i podniesienie miecha, odrestaurowanie kontuaru, konserwacja szafy organowej od wewnątrz, garnirowanie klawiatur, wymiana nakładek klawiatur, wykonanie ławki z regulacją wysokości, wykonanie porcelanowych tabliczek registrowych, wymiana lampki oświetleniowej, przegląd całościowy i naprawa ubytków traktury, przegląd i wymianę uszczelek oraz drutów, naprawa i regulacja drobnych usterek, wymiana piszczałek Salicjonału, wymiana (kopia) piszczałek prospektowych, przerobienie głosu Siflet 1’ na Kwinta 1 1/3’, wymiana głosu Oktawa 4’ w I manuale na Nachthorn 2’, naprawa piszczałek metalowych, konserwacja oraz naprawa piszczałek drewnianych, dorobienie stroików w piszczałkach drewnianych, dorobienie ławeczek (głosy: Gamba, Gemshorn, Kwinta), dorobienie ławeczek głosu Nachthorn 2’, dorobienie wieszaków na piszczałki frontowe, dorobienie nadstawek pod piszczałki frontowe, czyszczenie piszczałek, intonacja i strojenie. Usunięto niestylową żaluzję klawiaturową, dzięki czemu zadbano o autentyzm barokowy organów. Prace wykonano w sposób estetyczny i w dniu 8 kwietnia 2022 r. zostały pozytywnie odebrane przez przedstawicieli komisji: Michała Duźniaka, Łukasza Kurpasa, Tomasza Gronkowskiego i ks. Krzysztofa Kurnika (przewodniczącego)  .
Przerobienie głosu Siflet 1’ na Kwintę 1 1/3’ oraz wymiana głosu Oktawa 4’ w I manuale na Nachthorn 2’ były trafną ingerencją w dyspozycję. Obydwa manuały uzyskały subtelną koronę brzmieniową i urozmaicenie kolorystyczne. Wymiana piszczałek drewnianych była wysoce uzasadniona, gdyż nadszarpnięte przez działanie drewnojadów nie spełniały już swojej funkcji. Tkanka drewna była mocno naruszona, przez co nie było możliwe wydobycie zadowalająco brzmiącego dźwięku. Być może w nieodległej przyszłości głos Oktawbas 8’ również zostanie zrekonstruowany, gdyż fala dźwiękowa jest pochłaniana w licznych miejscach z ubytkami. Wykonawcy prac powierzono stałą opiekę nad instrumentem z uwagi na fakt, iż bardzo dobrze już zna bielańskie organy oraz jest gwarantem prowadzonych przez siebie działań.